ضرورت محافظت از مزار صحاف تبریزی در گورستان ستارخان تبریز

قبرستان‌ها همیشه یکی از ارکان هویتی شهرها، به خصوص شهرهای تاریخی بوده‌اند، و گفتن ندارد زیرا اظهر من الشّمس است در شهری همچون تبریز که قدمتی به اندازه تاریخ دارد قبرستان را نباید تخریب کرد!

مهدنیوز – سرویس فرهنگ و هنر: قبرستان‌ها همیشه یکی از ارکان هویتی شهرها، به خصوص شهرهای تاریخی بوده‌اند، و گفتن ندارد زیرا اظهر من الشّمس است در شهری همچون تبریز که قدمتی به اندازه تاریخ دارد قبرستان را نباید تخریب کرد! وقتی تصور می‌کنیم که روزگاری قبرستان‌هایی همچون مقبره‌العرفا، مقبره‌الوزرا و مقبره‌الشعرا در تبریز وجود داشته که اگر هنوز می‌بودند پاریس با پرلاشزش به گرد پای تبریز هم نمی‌رسید دود از سرمان بلند نشود چه کار کند! اینها به کنار، حتی به قبرستان‌های چندگانه دوه‌چی هم رحم نشد! هیچ وقت یادم نمی‌رود روزی را که نوجوانی بیش نبودم و پدرم گفت دوربین عکاسی‌ات را بردار برویم، و رفتیم سیدحمزه تا از مزار «حاج علی دواچی» آن قهرمان مظلوم مشروطه عکسی بگیرم تا در کتابش چاپ شود و با صحنه‌ای روبرو شدیم که هنوز هم صدای تیر کشیدن قلب پدرم فراموشم نشده… تمام قبرهای حیاط سیدحمزه به بهانه توسعه«!» و ساماندهی«!» امامزاده تخریب شده بودند. زمانی بود که فروشندگان شهر برای پر کردن جیبشان اصطلاح بافت فرسوده«!» را اختراع کرده و آن را روبه‌صفتانه جایگزین بافت تاریخی نمودند تا سودجویی‌هایشان شمایل شرعی، قانونی و دلسوزانه به خود گیرد. هم‌اکنون نیز اصطلاح ساماندهی«!» مورد اختراع قرار گرفته تا به جان قبرستان‌های تبریز افتاده شود.
شهرداری منطقه ده تبریز عنقریب است که تخریب قبرستان ستارخان در محله سرخاب تبریز را آغاز کند. حتی چندین بنر هم به نقاط مختلف محله نصب کرده که هر کس می‌خواهد محل دفن متوفایش معلوم بماند چه کار کند، که عکس یک نمونه از بنرها در این پست آمده. گویا برای حفظ هر قبر مبلغ یک میلیون تومان هم دریافت می‌کنند!
این روزها به مناسبت ایام محرم، سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری شهرداری تبریز اقدام به برگزاری ساخت مجسمه شاعران مرثیه‌سرای آذربایجان کرده است که یکی از این شعرا «حاج محمدحسین صحاف تبریزی» است. این شاعر که خود اهل کتاب بود و صحافی پیشه کرده بود، فقط اشعار مراثی وی چاپ شده‌اند و دیگر اشعارش از جمله اشعار طنز ایشان هنوز به چاپ نرسیده‌اند. مزار این شاعر در گورستان ستارخان است با سنگ قبری بسیار زیبا که یکی از اشعار ایشان با خطی دلربا بر رویش حک شده به طوری که امضای خطاط و حکاکش نیز روی سنگ ثبت شده است: به خط حسین رایگان، اثر زینالی.

من به عالم عالمی از خلق پنهان داشتم
سوز دل از سوز عشق شاه عطشان داشتم
شهرتم صحاف بود اندر جهان، نامم حسین
در غم آل محمد چشم گریان داشتم

کاش شهرداری تبریز که متولی ساخت مجسمه این شاعر است فکری هم برای نجات این مزار و مزارات مشابه کند.
بوی تخریب و ساماندهی«!» قبرستان ارزشمند امامیه تبریز هم به مشام می‌رسد. امیدوارم این خبر صحیح نباشد که اگر باشد، تیشه‌ای دیگر به ریشه تاریخ و هویت تبریز زده خواهد شد آن هم از نوع جبران‌ناپذیرش. درباره امامیه خواهم پرداخت.

*** آیدین سرداری نیا

ارسال نظر